Meer as ‘n swart t-hemp dra is nodig

Nou wat hierna volg, gaan my seker ‘n klomp aanhangers en vriende kos. As mens moet, dan moet jy.

Blogland en Vuisboek is vol swart plakkers. Ons moet nou swart dra om ons boere teen plaasmoorde te help en ook om dit te voorkom. Ek het nooit geweet hoe plakkers en t-hemde sulke goed voorkom nie.

Onthou jy daardie foto van daardie kind wat sit, hopeloos van hongerte uitgeteer, en die aasvoël wat sit en wag dat die kind moet doodgaan – kitskos. Julle ken mos daai foto? Of nie:

The vulture and the little girl(The vulture and the little girl is a noted photograph by Kevin Carter which was sold to and appeared (for the first time) in The New York Times on 26 March 1993. It is a photograph of a frail famine-stricken girl collapsed in the foreground with a vulture eyeing her from nearby. She was reported to be attempting to reach a United Nations feeding center in Ayod, South Sudan sometime in March 1993)

Verbeel jou iewers in ‘n regeringsagterkamer is ‘n langtermynplan bewimpel wat soos volg lyk: Ons is nou die arme so arm as moontlik. Hoe hongerder almal raak, hoe minder is lewens werd. Ons raak ontslae van hordes mense deur hongersnood te bewerkstellig en waterbronne nie te versorg nie. Dan kan ons land in die nabye toekoms heel moontlik soos iets uit Deon Meyer se Koors lyk, of soos die foto.

Sê nou, in hierdie dae van korrupsie, magbeheptheid en anargie, die langtermynspel van ons regering se gierigaards is, om soos in tye van ouds tydens die Ierse Aartappel hongersnood en ook die Bengaalse Rys hongersnood (hulle is dood van honger terwyl hulle rys moes oes), kos en water min genoeg te maak om van ‘n grootte gros van die bevolking – lees die armstes van die armes – ontslae te raak. Rykes en rykdom bly versorg agter heinings en beskut deur veiligheidswagt en die massas in landelike gebiede sit en vergaan van die honger. ‘n Oorlog oor honger en waterskaarste. Dit maak my bang en ek dink nie dit is die raamwerk vir ‘n distopiese roman wat ek beskryf nie. Eendag is nou-nou.

Dit is maklik om oortuig te wees van ‘n sinistere plan met die moorde oral. Destabilisering van die landbou beteken mense gaan honger raak in die toekoms. Minder, duurder kos ons voorland. Oor die onbekwame bestuur van hulpbronne, veral water, wil ek nie eers uitwy nie. Maar ek weet darem nie – kan sulke bose planne gesmee word as al wat op die agenda selfverryking en eiebelang is? Het hulle tyd om sulke goed uit te dink?

Die warrel denke begin toe gister met ‘n betraande Vuisboek video van ‘n vriend van die vermoorde Klapmuts boer. Al dra jy net ‘n swart t-hemp, pleit die stukkende man. Ek sluk swaar aan die knop in my keel, en deel sy dankbaarheid om ‘n nuwe dag saam met geliefdes te geniet. Die Jordaan gesin van Klapmuts sal egter nooit weer die voorreg hê nie.

Oral is foto’s van die verslae seun wat sy ma omhels, die bloedige gang. Ons almal kyk – nes die bleddie bloeddorstige Romeine. My binneste brand rooi van ergerlikheid. Hier op ons buurdorp is ‘n 81-jarige vrou gister in haar aftreeoord woonstel vermoor. ‘n Jong 21-jarige wildsplaasbestuurder is koelbloedig afgemaai.

Ek weet ons voel oorweldig. Maar wragtig wat gaan ‘n t-hemp verskil maak? Ons moet kers opsteek by die vryheidsvegters van weleer – hulle het in massa die land tot stilstand gebring. Nie Miljoene op ‘n keer nie, wel groepe oral.

As elke Landbou-unie se lede elke dorp se hoofstraat betrek saam met dorpsmense en strate vol parkeer en al die tannies en kinders trek dan ook swart t-hemde aan en toi-toi en op elke dorp word ‘n memorandum aan die plaaslike polisiehoof oorhandig, en ons raas en lawaai vir so ruk daarna en gee hulle dan ‘n redelike kans om ‘n plan te maak, en as hulle nie iets doen nie, dan maak ons almal weer so. Ons moet petisie, ons moet saam staan. Ons moet saam….ons moet….saam. Maar ons weet nie hoe nie. (Lees naskrif hieronder ivm Maandag 30 Oktober se swart t-hemde…..)

Dis ‘n toekomsvisie van die onmoontlike soort. Ons ken nie van saam staan nie. Sosiale media is soos ‘n sus-jou-gewete-beeldpoets-pleistertjie vir jouself, om ander te wys jy gee om. ‘n Swart t-hemp gaan nie hierdie distopiese toekomsblik verhoed of omkeer nie. Vuisboek profiele en t-hemde om bewussyn te skep, daai vlieër se stert is af. Hy sal nimmer vlieg. Om smse en whatsapps rond te stuur – hou net die netwerke ryk, dit gaan nie een lewe red nie. Fokkit, rol liewer jou moue op en reël ‘n toi-toi of massavergadering. Gaan skreeu op die burgemeester of iets.

Oor bid wil ek nie praat nie, oor hulp van buite….pffft! Oukei, ek sal kalmeer. Kom ons luister eerder na die stemme van rede.

Ons moet eerder saam met Susan Coetzer so maak: “Daarom plaas ek my hande op my hart en vra ek Hom om my steeds ‘n sagte hart van vlees te gee om oral waar ek gaan nuwe vriendskappe te probeer inisieer oor die gapings. Om brue van hoop te bou. Om Sy Naam ontwil. As jy nie ‘n standvastige leier met integriteit ken nie, word jy dan een in jou klein invloedsfeer. Elke bietjie lig help. Ons het baie meer goddelike leiers nodig om saam ‘n nuwe hart vir hierdie land te vorm.”

Ook stem ek met hierdie saam: “What is really required is people willing to stand up for what they know to be right, backed up by evidence, and more importantly, a sense of right and wrong. People willing to go into their communities (luckily, South Africans tend to be social people) and stand up for the individual. I can make no guarantees that we will ever achieve true freedom here but I know for a fact that if we all stand on the sidelines waiting for someone to do the work for us, the battle is already lost. So, stand up for liberty, in your workplaces, your social circles and your schools. The information is out there, particularly, I’ve found FEE useful for getting ideas about the effects of government policy on economic liberties, the Mises Institute is my go-to for public domain digital material on classical liberalism and liberty, and the FMF is where you can get detailed discussions on issues of liberty in the SA context.” – Mpiyakhe Dhlamini

Daar is reeds in Graaff-Reinet ‘n aksie aan die gang om ons slapende polisie wakker te skud…maar dis een gemeenskap.

https://www.graaffreinetadvertiser.com/News/Article/General/concerned-residents-hand-over-petition-20171025

NS. Kersie op die skuinskoek van stukkende Suid-Afrika – ‘n Whatsapp boodskap doen die rondte dat “Miskien het hy dit uit onkunde gedoen, maar ons moenie vir die swart t-hemp man luister nie! Dis Halloween op 31 Oktober – die swart t-hemp ding gaan ons almal duiwelsaanbidders maak. F.. my pienk. Rêrig? Ernstig?

Luister maar na ander stemme – en kry daai blink gedagte wat ons nou drasties kortkom om werklik iets in ons mooi land te laat verander….

Lê jou eier: Waarvoor is ek bang

FB_IMG_1506881124051

In my middel dertigs, het ek ewe hans vir iemand vertel ek het genoeg in my kort leeftyd beleef, net doodgaan lê voor! Bwahaha. Ek dink die hemel het geskater vir my voor-op-die-wageit!

Daar is mense wat my arrogant of selfs hardgebak ervaar. Die ding is, ek het van die grootste traumas binne sewe jaar ervaar. Daaroor gaan ek nie derms uitryg nie.

Eers het ek gedink dis oor ek een voet voor die ander sit en doen wat gedoen moet word, omdat ek maar die mouoprol, praktiese tipe is, dat ek oorleef het. Watwou, dit het niks met my vermoëns te make gehad  nie, dit was pure genade. Dis my groot les in vreesloosheid.

Ek is nie bang vir al die geskuur en poleerdery wat mens beleef nie. Want sien – God se genade is 24/7 ewig en altyd daar. Onveranderlik in ons gisters, in ons vandag en reeds in ons mores! Daar is “moenie bang wees nie” vir al 365 dae van die jaar in die Bybel opgeteken. Daai genade is genoeg.

Maar ‘n mens hou nooit op leer nie. Jy leer en leer totdat jy, deur die lewe blink gepoleer, anderkant uitkom. Hopelik beter as toe jy begin het. Ag, hoe lekker ek praat myself nou moed in.

Kom wêreld!

Hehe. Ek gaan nou moet bieg: Natuurlik is daar goed wat my bangmaak.  Mos maar mens.

Ek is bang vir my reaksies. Bang hoe ek reageer, en dan die gevolge van my reaksie, want al probeer ek hoe hard, my emosies is baie jonk, iewers daar tussen agtien en een-en-twintig vasgehak. Dis harde werk, ek moet dikwels omdraai en askies sê. Ek moet baie vergifnis vir die Here vra, want ek kan blitsig en bitsig wees. My Achilles hiel. Ek sukkel om tot tien te tel….

O ja, en slange, ek is grilbang vir slange. Daai koue kil oge en gesplete tong. Ek is bang vir regte slange en slangmense.

Dis dit.

Oor en uit.

NS.

Ek loop die vanoggend raak

“Courage is a love affair with the Unknown.” – Osho

Kunswerk: Odilon Redon

__________________________________________________________________________________________

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22). Laasgenoemde blogpos is opdateer op 2017-09-05.

 

 

 

Nooit alleen

Image may contain: text

Ons het vanoggend een van daardie oproepe ontvang. Voor jy terug groet wéét jy – hierdie is slegte nuus. ‘n Onverskillige u-draaier het ons Ouboet krities in die hospitaal op ventilators. Hy niemand niks gemaak nie. Nou veg hy vir sy lewe, en sy vrou en kinders en familie is stukkend van kommer en seer.

Verder weet ek van werkloses, afbetaaldes, seergemaaktes. Die bos is donker en die bome hang en die vlinders se mooi vlerke is af. Die wind van seer en ontsteltenis loei.

Is ek bang? So so bietjie.

Is ek seer? Ja.

Is ek moedeloos? Ja, maar nie moedverlore nie.

Die storm gaan wyk. Die lewe gaan vir sommige van ons vreeslik verander.

Maar klomp dinge weet ek: God het nie die u-draai gemaak nie. God het nie die kontrakvoorwaardes verander nie. Nee – al daai goed is mens-keuses. Een mens wat ‘n besluit neem en klomp ander se lewens omkeer.

Ons God is by ons in elke storm en omstandigheid. Hy het ons oneindig lief en werk oral, altyd tot ons beswil.

‘n Bybeloordenking vanoggend van Jannie Pelser van Toekomsvenster som dit so perfek op:

 Hulle maak Hom toe wakker en sê vir Hom: “Meneer, gee U dan nie om dat ons vergaan nie?” Toe staan Hy op, bestraf die wind en sê vir die see: “Hou op! Bedaar!” Die wind het gaan lê en daar het ‘n groot stilte gekom. Toe sê Hy vir hulle: “Waarom is julle bang? Het julle dan nie geloof nie?” Hulle is met groot ontsag vervul en het vir mekaar gesê: “Wie kan Hy tog wees dat selfs die wind en die see Hom gehoorsaam?” – Markus 4:35-41

“Hierdie gedeelte het gelowiges seker van die begin af oneindig bemoedig. Stormsee is te ene male ʼn realiteit in almal se lewens. Iemand het eendag gesê jy is of in ʼn storm, kom pas daaruit of is daarheen op pad. Ons leef steeds op aarde en die lewe gebeur. Die gedagte dat Christene nie geraak en beïnvloed word deur die dinge wat elke dag rondom hulle gebeur nie, is wensdenkery. Dis ongemaklik maar waar en hoe gouer ons die realiteit verreken hoe beter sal dit met ons gaan.

Christene wat glo dat materiële, liggaamlike, emosionele en geestelike voorspoed onwillekeurig en noodwendig vir hom of haar bedoel is net omdat hy of sy glo, sal ontnugter word. Die predikers van hierdie skeefgetrekte waarheid is of oneerlik oor hul eie worsteling of leef in ʼn droomwêreld.

Hoe hanteer jy jou stormsee?

Ek kan my die verontwaardiging van die dissipels voorstel. Die boot dreig om te vergaan en Jesus lê en slaap. (Ek wonder tong in die kies of Hy nie skrefiesoë gekyk het om te sien hoe die dissipels die situasie sou hanteer nie).
Hoe ook al, hul oproep dat Hy moet help val nie op dowe ore nie. Jesus roep die wind en weer tot hul verbasing tot orde maar verwyt hulle vir hul kleingeloof.
Hoe moes hulle reageer het?
Hoe sou jy reageer indien jy in die boot op ʼn stormsee was met Jesus oënskynlik vas aan die slaap?

Die see van Galilea is bekend daarvoor dat onweer sommer vinnig kan ontwikkel en dat die see regtig onstuimig kan raak. Die gevaar was nie onbeduidend nie. Die teks sê die golwe was baie hoog en die skuit het al vol water begin word. Dis ʼn laat moment om Jesus wakker te maak. Miskien moes hulle sommer aan die begin al met Hom gepraat het. Wag jy ook totdat die storm ernstig word voordat jy met God praat?

“Groot storm” en “groot ontsag”. Interessant die twee begrippe wat met groot verbind word. As die ontsag die storm en ongemak voorafgegaan het sou die dissipels die storm dalk beter hanteer het.

Weet jy en wis jy Wie by jou in die boot is?
Dis die Skepper van alles, ook van die wind en die stormsee.”

Die wind loei steeds, die vlinders se vlerke sal nie teruggroei nie. Bome sal breek. Maar more, more sal die son weer opkom, nuwe bome sal groei en heelvlerk vlindertjies sal hulle vlerkies sprei.

God is goed so.

flutterby

Hol en leeg

Ek het lank terug die volgende wysheid van die teen my muur vasgeplak:“We have bigger houses but smaller families; more conveniences, but less time; we have more degrees, but less sense; more knowledge, but less judgment; more experts, but more problems; more medicines, but less healthiness. We’ve been all the way to the moon and back, but have trouble crossing the street to meet the new neighbor.
We’ve built more computers to hold more information to produce more copies than ever, but have less communications; we have become long on quantity, but short on quality. These times are times of fast foods but slow digestion; tall man but short character; steep profits but shallow relationships. It is a time when there is much in the window, but nothing in the room.” ~ Dr. Bob Moorehead

Hierdie moderne, agressiewe, gewetenlose, woedende wêreld is vinnig besig om my onder te kry. Deur ons selfoonlens beskou ons die regte lewe asof dit ‘n fliek is. Alles vierkantig geraam en nie klaarblyklik nie waar nie. Die mensdom is afgestomp,  ontdaan aan menslikheid en ‘n sin vir werklikheid. Leë kamers met groot vensters.

So skok ‘n video oral op die Vuisboek van ‘n hoërskool dogter wat deur ‘n seun aangeval word. Die kind word geklap en geskop, die video-opname bewe nie eens nie. Eers afneem voordat ons intree. Alles sosiale media ter wille. Vergeet opstaan vir onreg.

Die kind verloor haar skoen, en jy sien iemand nader hardloop om haar te help. Die aanvaller neem die wyk. Die video fokus op die dogter wat ooglopend ongemak verduur en knyp-knyp opstaan en dan die uiterste vernedering – die grond om haar kleur nat donker – ten spyte dat sy probeer keer.

Almal op Vuisboek is vreeslik geskok, hulle gaan die video versprei,so vark, die kultuur van die kinders word uitgekryt, die aakligste goed word gesê.

Het iemand vir die dogter gebid. Kan jy jou indink, natgepiepie moet jy van die ervaring weglooop, wetende maats het jou gesien, die wêreld aanskou jou besering en vernedering.

Dis vrouemaand – die adjunk-minister van Onderwys word R5000 borg sonder verskyning gegee omdat hy twee vrou aangerand het, die seun skop en slaan en iemand verfilm die insident asof dit ‘n sepie is….siek siek.

“It is a time when there is much in the window, but nothing in the room.” 

Oor gebrokenheid

transgenerationaltrauma

Ons gaan sit op ‘n trap na die Amper, Vrystaat vertoning by Innibos. Dis gek om dadelik in die kar te spring en saam met die massas by die een hek te probeer uitkom. Ons het genoeg aan chroniese padwoede in Limpopo, ek gaan nie my Innibos ervaring daarmee versies nie. M en ek sit en gesels oor die vertoning. So Millenialtjie met ‘n  blonde poniestert, Lenin donkerbrilletjie, meelsakkortbroekie -die pype nog bietjie korter opgerol,  bootse met sokkies om die slanke enkeltjies en BBP-toegangskaartjie om haar nek, sit ook daar naby en rook.  M, altyd nuuskierig vra waar kom die kind vandaan. Die Kaap.

Sy vra wat ons al gedoen het. Ek vertel dat ons maar Innibos met die swaar eerste afgeskop het. Ons het Reza de Wet se Asem die oggend gaan aanskou. Wat dink ons van Amper, Vrystaat. Ons het dit tot staande ovasie toe geniet. Sy haak af dat Asem nou nie vir haar aangetrek het nie, “die tema is nie meer relevant nie.”

Ek stik in my verontwaardiging. Die verliese van ons oupas en oumas, die skaamte en skande, die veragting, die reaksie op al die vernedering wat op aaklige apartheid uitgeloop het, is dit nie relevant nie?

Ek is sommer gallerig opgeklits, en doen toe in my binneste presies waaraan ons ou Afrikanerhartjies aan ly van altyd af. Die Kapenaars is nie ons mense nie – wat sal hulle nou weet!  Ja, nee, sit twee van ons bymekaar en daar is dadelik twee kerke, twee skole, twee politieke partye.

Dis hartseer dat verwysings na die ABO en verwysings na oorwinning of verslaenheid, verwysings na ‘n era wat verby is as irrelevant beskou word deur ‘n jonger geslag. Het ons so ver wegbeweeg van ons herkoms dat ons geen verlede het om vir ons konteks te gee nie?

Is ons al so verwilder en verbrokkel dat daar nie meer ‘n ons is nie? Het die Ingelse so met ons land se mense gemors dat daar geen onse in ons pond oor is nie?

Dit bring my by die volgende:

Image result for apartheid britain's bastard child

Ek lees tans Apartheid: Britain’s bastard child van Hélène Opperman Lewis

Lewis is ‘n sielkundige, en dit het haar ‘n hele vyftien jaar geneem om die boek  tot publikasie te bring. Sy kyk na die rol wat vernedering van die Afrikaner deur die Britte gespeel het in apartheid. In onderhoude beklemtoon sy dat dit ‘n poging is om uit ‘n psigohistoriese oogpunt te verstaan  waarom Afrikaners in 1948 apartheid tot stand gebring het, en nie goed te praat nie.

Dis harde werk,  dié lees oor waardeur ons Afrikaansgeit  en al die ander volkere hier aan die suidpunt van Afrika is. Sleg gemaak van kleins af. Soveel so dat ons, wat my aan betref almal liederlike mistastings begaan het.

Ons is geneties skaamkwaad, verdedigend, agterdogtig. Kwaai en moerig. Wegtrekkerig. Die Duusman, die Xhosa, die Zoeloe, die  Pedi, die Shona, die Matebele – ons het ieder en elk onder die rooibaadjies deurgeloop, deeglik. Eintlik is al die volke van Suid-Afrika erg getraumatiseer, gestroop aan kultuur, en eenheid, dit vir goud en diamante…

Plaas ons onthou het wat ons almal onder Queen Victoria se lakeie aan eie bas gevoel het en sorg dat niemand na ons dit moet deur maak nie. Maar nee, vertraptes gaan heen en trek hulle aan ander vertraptes se skoenveters op. 1948 gebeur en maak 1994 onafwendbaar.

Vir  ‘n wyle na 1994 voel dit of Mandela gaan slaag om die reënboognasie te maak werk. Ons gaan vergewe word, maar nee. Eeue se wrok en vernedering maak jy nie sommer weg nie. Mandela sterf, Mbeki die ontkenner word in Polokwane onttroon. Zuma word Zupta, ons land gestroop en  2017 en Suid-Afrika skel dit oor kolonialisme en wit monopolie kapitalsme. Die Afrikaner, so voel dit, die vark in die storie, die Engelse met hulle kwasi- nie-rassisme onder die wanindruk dat hulle nie oor ons kam geskeer word nie. Eish, mense se koverte-rassisme onderrokke hang oral uit.

Ek is nou halfpad deur die boek – ek ween, ek skel, ek bid. Wanneer sal ons leer?

Ek wil ‘n storie oor ‘n sandput skryf waar elf kindertjies lekker kon speel, tot daar ‘n boelie met ‘n rooi hemp bygekom het. Of wat van ‘n storie oor  mense wat verskillend vir dieselfde God bid, maar mekaar nie verstaan nie en mekaar verguis en verneder en so geen weg na saamwees  kry nie, en God ween?

Ag, ek weet ook  nie. Miskien kan slim  Gertruida en haar makkers se outeur iets hiervan maak….

Lees  ‘n onderhoud met Lewis, Apartheid, Britain’s Bastard Child.

Gedeeltes daarvan is hieronder gespoeg en geplak:

“Do you think English-speaking South Africans are still in denial about their role in apartheid? Afrikaners were perhaps conveniently singled out as scapegoats. What is the psychological driving force behind this? Is it their Übermensch mentality and their class-conscious obsession, or just vulgar hypocrisy?

Before answering, let’s clarify the thorny issue of racism first. And let’s be clear – white racism arrived with the arrival of all Europeans in southern Africa. It’s not something that suddenly surfaced in 1948! And it certainly is not something peculiar to southern Africa only!

There are different shades to racism. Firstly, for the British and white English, their racism is mostly covert, rooted in the superior man’s cloak of social Darwinism. It spread its myth of racial superiority to different races – including other white races – cultures, social strata, etc.

The covertness of this prejudice makes it convenient and easy for the perpetrator to deny any prejudice. According to psychohistorian and psychoanalyst Joel Kovel in his book, A psychohistory of white racism, covert racism is more difficult to confront, and, like all unspoken “secrets”, more insidious, and therefore more harmful and damaging in the long run. It renders its victims defenceless and silences them with denial, consciously and unconsciously – a bit like not acknowledging the king has no clothes on.

The second form of racism is overt racism. Afrikaners’ overt racism (apartheid) – the “Whites/Blacks Only” entry signs – were a glaring example of overt racism. It was out there for everyone to see, and could not be denied like covert racism can be. Ironically, it was precisely this overtness of Afrikaner racism that made the struggle possible.

The latter is also the reason why the white English South Africans, in general, deny they are racist, because they think there is only one type of racism – overt. The early Afrikaners’ racism was, however, based on distinguishing between believers and non-believers. The believers, of course, were the chosen ones, and the rest, the unbelievers and sinners, were to be avoided. With Afrikaners being exposed to British prejudice (covert racism) and British humiliation (from 1795), their overt racism became infused with a good dose of racial superiority, too.

What is less well known is that apartheid was introduced formally in South Africa by the British with Cecil John Rhodes at the helm in 1894, with the Glen Grey Act. The Afrikaners tightened the screws after 1948.

Most white English-speaking South Africans conveniently deny their share, their gain and their contribution, directly or indirectly, to apartheid. They don’t understand the difference between covert and overt racism.

Most probably also don’t really even know about the atrocities that have been committed by their forebears in this country. My impression is that “apartheid = Afrikaner” in white English-speaking South African minds. They don’t even think about it twice. You even hear the presumed innocence and the blame and prejudice against Afrikaners from their children’s mouths. Why else is it that every so often, when white people are discussed in the media, it states specifically white English-speaking South Africans and Afrikaners?

Why not just white South Africans? Most Afrikaners speak English, and, anyway, many white South Africans are not English, either. Why the distinction? This is nothing but maintaining an old and convenient prejudice – denying any responsibility. That’s why they were shocked (and still are) about the black fury over the Rhodes statue, and why some don’t understand why listing the “positive contributions” of colonialism infuriates black people. In the world of the humiliated, that is totally irrelevant, psychologically.

What we need to deal with and learn from is why it all happened, and not get stuck in “I told you so” refrains. It’s my hope that this book will be an important contribution in that sense. We owe it to the children and future generations to understand, or they will be stuck in shame and guilt.

Part of doing that is understanding why black people are now so furious, and why so much irrationality prevails – which, to a large extent, though not solely, is due to the humiliation we have subjected them to. We need to take responsibility and own up. And for that, we need to apologise and hold their hands where we can. That will enable our healing, too.

A silly question, nevertheless important. Why should people buy this book?

People are ready to appreciate the contribution psychology makes in understanding human behaviour. Psychohistory is, in a way, psychology applied to our histories.

A black woman once remarked on a TV discussion, “We black people are having all these discussions … when are you white people going to have your discussions? Trying to understand why you did what you did?”

Pondering her words, I thought to myself, she hit the nail on the head.

So, here we are!”